ارقام قابل تامل در بیمههای پارامتریک بخش کشاورزی و منابع طبیعی
بخش کشاورزی بهدلیل وابستگی مستقیم به شرایط جوی، همواره یکی از آسیبپذیرترین حوزههای اقتصادی در برابر بلایای طبیعی و تغییرات اقلیمی بوده است. خشکسالی، سرمازدگی، کمبود بارش و گرمای شدید سالانه خسارتهای سنگینی به تولیدکنندگان و منابع طبیعی وارد میکند، در حالیکه بیمههای سنتی بهدلیل فرآیندهای کند ارزیابی خسارت، پاسخگوی نیاز فوری کشاورزان به نقدینگی نیستند. در چنین شرایطی، بیمه پارامتریک (Parametric Insurance) بهعنوان ابزاری نوین برای انتقال ریسک مطرح شده که پرداخت غرامت را نه بر پایه بازدید میدانی، بلکه بر اساس تحقق یک شاخص محرک (Trigger) از پیش تعیینشده، مانند میزان بارندگی، دما یا شاخص پوشش گیاهی، انجام میدهد.
آمارهای جهانی نشان میدهند این صنعت با سرعتی چشمگیر در حال رشد است. بازار جهانی بیمه پارامتریک از ۲۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۴ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۶ رسیده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۳۸ میلیارد دلار برسد؛ رشدی که عمدتاً ناشی از افزایش رویدادهای خسارتی مرتبط با اقلیم و توسعه برنامههای بیمه کشاورزی است. جالب توجه است که بخش کشاورزی بهتنهایی حدود ۳۲ درصد از درآمد جهانی این صنعت را در سال ۲۰۲۶ تشکیل میدهد و بر پایه برخی گزارشها، حوزه کشاورزی، دامداری و شیلات نزدیک به نیمی از سهم بازار پارامتریک را در اختیار دارد. در سطح منطقهای نیز آسیا-اقیانوسیه بهدلیل مواجهه شدید با موسمیها، طوفانها و خشکسالی، سریعترین رشد را تجربه میکند.
با این حال، بهرهگیری از این ابزار بدون چالش نیست؛ مهمترین دغدغه فنی آن، شکاف ریسک پایه (Basis Risk) است، یعنی احتمال عدم تطابق کامل بین خسارت واقعی کشاورز و مبلغ پرداختی بر اساس شاخص. طراحی دقیق شاخصها، دسترسی به دادههای ماهوارهای و هواشناسی معتبر، و همکاری نزدیک میان دولت، صنعت بیمه و نهادهای تحقیقاتی، پیششرط موفقیت این مدل است.
با توجه به اقلیم خشک و نیمهخشک ایران، فراوانی خشکسالی و آسیبپذیری بالای منابع طبیعی، توسعه بیمههای پارامتریک میتواند نقشی کلیدی در تأمین نقدینگی سریع برای کشاورزان، کاهش فشار مالی بر صندوق بیمه کشاورزی و افزایش تابآوری تولیدی کشور ایفا کند. سرمایهگذاری در زیرساخت داده، مدلسازی ریسک و اجرای پروژههای پایلوت، گام نخست برای ورود جدی این ابزار به بازار بیمه کشور خواهد بود.حمایت مضاعف دولت از بانک کشاورزی ومالا صندوق بیمه کشاورزی که سابقه ارزشمند واثرگذاری در مدیریت ریسک های مالی بخش کشاورزی داشته اند نیز ضرورتی مهم به شمار می آید.
